Gıda ürünleri için etiket tasarımı yaparken Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliği'ne uymak yasal bir zorunluluktur. Eksik veya hatalı etiket, ürünün piyasadan toplatılmasına ve ciddi cezai yaptırımlara neden olabilir. Bu rehberde 2025 yılı itibarıyla güncel gereklilikleri detaylı olarak açıklıyoruz.
Yasal Çerçeve
Türkiye'de gıda etiketlemesi iki ana mevzuata tabidir:
1. Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliği
Resmi Gazete: 26.01.2017 tarih ve 29960 sayılı. Tüm gıda ürünlerinin etiketlenmesinde uyulması gereken kuralları belirler.
2. AB Gıda Bilgilendirme Tüzüğü (EU 1169/2011)
AB'ye ihracat yapan firmalar için bu tüzüğe uyum zorunludur. Türk mevzuatı büyük ölçüde AB mevzuatıyla uyumludur.
---
Zorunlu Bilgiler
1. Ürün Adı
Ürünün gerçek adı veya tanımlayıcı adı açıkça belirtilmelidir. Marka adı ürün adının yerini tutamaz.
**Doğru:** "Tam Yağlı Süt"
**Yanlış:** "Marka X" (ürün adı belirtilmemiş)
2. İçindekiler Listesi
İçindekiler listesi, katkı maddeleri ve yardımcı işlem maddeleri dahil tüm bileşenleri ağırlıkça azalan sıraya göre listelemelidir. Alerjen maddeler etiket üzerinde **koyu veya büyük harfle** diğer bileşenlerden ayırt edilerek vurgulanmalıdır.
**Format:** "İçindekiler: Buğday Unu (%52), Su, Tuz, **Yumurta**, Nişasta..."
3. Net Miktar
Ürünün net miktarı litre (L), mililitre (mL), kilogram (kg) veya gram (g) cinsinden belirtilmelidir. Katı ürünler ile sıvı ürünler için farklı birim standartları uygulanır; konserve ve turşu gibi ürünlerde hem toplam hem de süzülmüş net ağırlık belirtilmelidir.
**Format:** "Net Miktar: 500 g" veya "Net Ağırlık: 450 g / Süzülmüş: 300 g"
4. Son Tüketim Tarihi veya En İyi Önce Tarihi
Çabuk bozulabilen ürünlerde **"Son tüketim tarihi"** (SKT), uzun raf ömürlü ürünlerde **"En az ... tarihine kadar"** ifadesi kullanılır. SKT'nin geçtiği ürün satışa sunulamaz; "En az..." tarihi geçmiş ürün tüketilebilir ancak optimal kalite garanti edilmez.
**Format:** "Son tüketim tarihi: 12.08.2025" veya "En az 08.2026 tarihine kadar"
5. Üretici / İthalatçı Bilgileri
Ürünün üretildiği veya piyasaya arz edildiği Türkiye'deki sorumlu kişi ya da kuruluşun; unvanı, adresi ve varsa telefon numarası etikette yer almalıdır. İthal ürünlerde orijinal üretici bilgileri ile birlikte Türkiye distribütörünün iletişim bilgileri de zorunludur.
**Format:** "Üretici: Örnek Gıda San. A.Ş., Atatürk Cad. No:10, İstanbul"
6. Parti / Lot Numarası
Geri çağırma (recall) durumlarında ürünün üretim partisini izlemeye olanak tanıyan lot/parti kodu etiket üzerinde bulunmalıdır. Bu kod bazen baskı tarihi bilgisiyle birleştirilir; ancak hiçbir zaman son kullanma tarihi yerine geçemez.
**Format:** "Lot: L2024A07" veya "Parti No: 240815-3"
7. Saklama Koşulları
Ürünün güvenli ve kaliteli kalması için gerekli sıcaklık aralığı, nem koşulları veya karanlıkta saklama gibi özel gereklilikler etiket üzerinde açıkça belirtilmelidir. Dondurulmuş ürünlerde çözündürme sonrası dondurma yasağı da uyarı olarak eklenir.
**Format:** "Buzdolabında 0-4°C'de saklayınız. Açıldıktan sonra 3 gün içinde tüketiniz."
8. Kullanım Talimatları
Tüketicinin ürünü doğru hazırlaması için gerekli pişirme süresi, ısı derecesi veya seyreltme oranı gibi bilgiler etikette yer almalıdır. Bu alan özellikle çorba tozu, konsantre meyve suyu ve bebek maması gibi ürünler için zorunlu hale gelir.
**Format:** "Hazırlanışı: 200 mL kaynar suya 2 ölçek ekleyin, 3 dakika bekletin."
9. Beslenme Değeri Tablosu
Türk Gıda Kodeksi ve AB 1169/2011 uyarınca 100 g veya 100 mL başına enerji (kJ/kcal), yağ, doymuş yağ, karbonhidrat, şeker, protein ve tuz değerlerinin standart tablo formatında sunulması zorunludur. Porsiyon başına ek kolon isteğe bağlı olarak eklenebilir.
10. Alerjen Uyarıları
AB ve Türk mevzuatı kapsamındaki 14 büyük alerjen (gluten içeren tahıllar, kabuklu deniz ürünleri, yumurta, balık, yer fıstığı, soya, süt ve süt ürünleri, sert kabuklu meyveler, kereviz, hardal, susam, kükürt dioksit, acı bakla, yumuşakçalar) etiket üzerinde içindekiler listesinde ayırt edici biçimde vurgulanmalıdır.
**Önemli:** "Aynı hatta [alerjen] içeren ürünler de üretilmektedir" şeklinde çapraz bulaşma uyarısı yasal zorunluluk olmamakla birlikte iyi üretim uygulaması (GMP) açısından şiddetle tavsiye edilir.
11. Menşei/Köken Bilgisi
Et, balık, süt gibi ürünlerde ve taze meyve/sebzelerde menşei ülke veya bölge bilgisi zorunludur. "İtalyan zeytinyağı" veya "Türk fındığı" gibi coğrafi atıflar etikette kullanıldığında ilgili PDO/PGI tescilinin şartları yerine getirilmiş olmalıdır.
İlgili Hizmet ve Ürünlerimiz
Bu yazıyla ilgili hizmetlerimizi incelemek veya teklif almak için tıklayın:
